Büyükorhan evden eve nakliyat: dağlık köy yollarında doğru araçla

İlçenin idari ve ticari hayatı Orhan mahallesinde toplanır. Kaymakamlık, belediye, okullar ve sağlık kuruluşu birbirine yürüme mesafesindedir; Hocahasan merkeze yaklaşık bir kilometre uzaktadır ve pratikte merkez dokusunun devamı sayılır. Kiralık dairelerin ve kamu lojmanlarının büyük kısmı da bu küçük çekirdekte yer alır, dolayısıyla merkezde yaptığımız işlerin çoğu apartman ya da lojman taşımasıdır.

Merkezin dışında tablo hızla değişir. Kınık, Yenice, Aktaş ve Sarnıç görece kalabalık mahallelerdir; Kınık ilçe merkezine 8 km, Bursa'ya ise 85 km dolayındadır. Tekerler, Derecik, Karaçukur ve Osmanlar gibi mahalleler ise birkaç düzine haneden oluşan, ormanın arasına sıkışmış yerleşimlerdir. Adres satırında hepsi aynı ilçenin mahallesi olarak görünür; kamyon için aralarındaki fark yolun genişliği, eğimi ve dönüş alanıdır.

Arazinin yarısına yakını ormandır. Kızılçam, karaçam ve meşe ağırlıklı bu ormanlardan tomruk, maden direği ve yakacak odun çıkar. Karalar çevresinde mermer yatakları bulunur. Güneyde Aliova Çayı akar, sulama göletlerinin beslediği düzlüklerde çilek yetişir; daha yüksek kesimlerde buğday, arpa ve patates ekilir.

Taşıma talebi de bu yapıdan doğar. İlçeye atanan öğretmen, sağlık çalışanı ve memurlar birinci grubu oluşturur. İkinci grup, çocukları Bursa'ya ya da Mustafakemalpaşa'ya yerleşmiş ve onların yanına inen ailelerdir. Üçüncüsü, kışı şehirde geçirip bahar geldiğinde köydeki evine birkaç oda eşyası götüren emeklilerdir.

Bursa'dan gelen araç önce Orhaneli yolunu kullanır. Orhaneli'ye kadar yaklaşık 58 km, oradan güneye ayrılan yolla ilçe merkezine 26–29 km daha gidilir; toplam 85–90 km. İlk kesimin tünel, baraj ve buzlanma ayrıntılarını Orhaneli taşımaları sayfasında anlattık. Büyükorhan için belirleyici olan ikinci kesimdir.

Orhaneli'den sonra yol yükselir. Yoğun yağış ve buzlanma olan günlerde Orhaneli–Büyükorhan–Harmancık karayolunun ulaşıma kapandığı, jandarmanın zincirsiz araçları geçirmediği dönemler yerel basına yansıdı. Pratikte şu anlama gelir: Bursa'da yağmur yağarken bu kesimde kar tutmuş olabilir. Sefer sabahı Bursa'daki havaya bakarak karar vermeyiz; Orhaneli sonrası yolun durumunu ayrıca teyit ederiz.

İlçenin batısında farklı bir çıkış vardır. Burunca mahallesinden Mustafakemalpaşa'nın Aşağıbalı mahallesine inen yol, Büyükşehir'in yenilediği asfaltla bağlanır. İlçe merkezinden Mustafakemalpaşa merkezine karayolu mesafesi 76 km civarındadır, ancak dağlık kesim yüzünden süre iki saate yaklaşır. Yük Mustafakemalpaşa, Karacabey ya da İzmir yönüne gidiyorsa bu yolu değerlendiririz; Bursa'ya gidecek bir yük için Orhaneli hattı hem daha kısa hem daha öngörülebilirdir.

Güneyde Balıkesir'in Dursunbey ilçesine yaklaşık 47 km, doğuda Harmancık'a 38 km kadar yol vardır. Aynı hafta iki komşu ilçede çıkan küçük işleri tek güzergâha bağlamak bu yakınlık sayesinde mümkün olur.

Merkezdeki binalar genellikle iki ile dört kat arasıdır ve çoğunda asansör yoktur. Yükseklik mobil asansör gerektirecek düzeyde olmadığından mesele kabin değil, merdiven sahanlığının genişliğidir. Dar sahanlıkta dönemeyen gardırop gövdesi ve köşe koltuk, dairenin içinde sökülür; vida ve bağlantı parçaları etiketli torbaya girer. İkinci kattaki bir 2+1 lojmanda, ambalaj önceden hazırsa üç kişilik ekip yüklemeyi iki saat civarında bitirir.

Kırsal mahallelerdeki evlerin tipik planı başkadır: taş ya da briket bir alt kat, onun üstünde ahşap döşemeli yaşam katı. Alt katta ahır, samanlık veya depo, yaşam katına çıkan bir dış merdiven bulunur. Dış merdivenin korkuluğu çoğu zaman ağır yük taşırken tutunmaya uygun değildir ve basamaklar dar olur. Araç avluya giremiyor, eşya da dış merdivenden güvenle inmiyorsa kule tipi seyyar asansörü zemine sabitleyerek kurarız; 12–20 metre erişimi iki katlı bir köy evi için fazlasıyla yeterlidir.

Köyden şehre inen yükün bir bölümü ev eşyası değildir. Patates ve un çuvalları, bidonlar, bahçe aletleri, bazen bir traktör römorkunu dolduracak kadar odun. Bunları ev eşyasıyla aynı hacim satırına yazmayız. Ağır ve nem tutan kalemler kasanın zeminine, ön duvara yakın yerleştirilir; taşınıp taşınmayacağı keşifte ayrıca konuşulur.

Kışı boş geçmiş bir köy evinde, duvara dayalı dolapların arkasında nem izi ya da küf görülebilir. Ambalajdan önce bu yüzeylere birlikte bakar, mevcut durumu not ederiz. Böylece teslim tutanağında yolda oluşan bir iz ile evde zaten bulunan bir leke birbirine karışmaz.

Otuz metreküplük bir yük için kaç araç gerekir? Bursa içinde cevap tek bir kapalı kasa kamyondur. Büyükorhan'ın orman içindeki bir mahallesinde cevap, ana yoldan eve kadar olan son bölüme göre değişir.

Birinci seçenek, 35–45 m³'lük kapalı kasa kamyonun ana yolda ya da mahalle girişindeki düzlükte beklemesi ve eşyanın panelvanla eve gidip gelmesidir. Panelvan 8–12 m³ aldığı için otuz metreküp üç-dört tur demektir; her tur iki kez yükleme, iki kez sabitleme ve ek süre anlamına gelir. İkinci seçenek, 18–25 m³'lük iki kamyonetin doğrudan evin önüne çıkmasıdır. Aktarma ortadan kalkar, buna karşın Bursa'dan iki araç ve iki sürücü yola çıkar. Tek bir aktarma turu yarım saati aşıyor ve tur sayısı üçü geçiyorsa, iki kamyonet çoğu zaman günü daha erken bitirir. Hangi yolu seçtiğimizi ve gerekçesini teklife yazarız.

Bu hesabın doğru çıkması keşfe bağlıdır. Görüntülü keşifte evin içinden sonra telefonu dışarı çıkarıp ana yoldan eve kadar yürümenizi isteriz. Baktığımız şeyler belli: köprü ve menfez geçişleri, keskin virajlar, eğimli rampalar ve yolun üstüne sarkan dallar. Sonuncusu sık atlanır. Kapalı kasa kamyonun kasası binek araca göre çok daha yüksektir ve orman yolunda alçaktan geçen bir çam dalı, binek aracın hiç fark etmediği bir engeldir.

Dönüş yolunda ağır parçalar kasanın ön duvarına dayanır. Orhaneli'ye inişte uzun eğimler boyunca yük öne doğru baskı yapar; beyaz eşya ve masif mobilya bu yüzden kapıya yakın değil, kabine yakın durur.

Kar yağdığında iş makineleri önce ana yolları ve mahalle bağlantılarını açar. Avlu girişi, evin önündeki rampa ve bahçe yolu ise çoğu zaman sonraya kalır ya da hane tarafından temizlenir. Taşıma sabahı duyulan "yol açık" bilgisi ana yola aittir, kapınıza değil.

Bu nedenle kış seferlerinde taşımadan bir gün önce evin önünün fotoğrafını isteriz. Rampa buz tutmuşsa kamyon oraya girmez; ana yolda kalır ve eşya el arabası ya da panelvanla getirilir. Bu değişiklik teklifte önceden bir seçenek olarak yazılı olduğundan kapıda yeni bir pazarlık açılmaz.

Gün ışığı ikinci sınırdır. Aralık ve ocakta hava akşam beşe doğru kararır. Yükleme ilçede yapılıyorsa ekip sabah dokuzda Büyükorhan'da olur; üç odalı ve üstü köy evlerinde iş öğleden sonra üçü geçerse Orhaneli inişi karanlığa kalır. Böyle bir işte yüklü aracı gece Bursa'da güvenli alanda bekletip boşaltmayı ertesi sabah yapmayı öneririz; bu bekleme de teklifte ayrı satırdır. Köy evini kış boyunca boş bırakacaksanız su vanasını kapatıp tesisattaki suyu boşaltmayı taşıma günü listesine ekleyin, ekip ayrılmadan önce birlikte kontrol edelim.

Büyükorhan'a atanan bir öğretmenin ya da sağlık çalışanının ilk sorunu eşya değil, evdir. Merkezde kiralık daire seçeneği sınırlıdır, lojman için sıra beklenebilir. Eşya konut netleşmeden yola çıkarsa kamyon kapıda bekler ya da yük depoya iner; ikisi de maliyet yazar.

Bu yüzden iki aşamalı bir plan öneririz. İlk hafta yatak, çalışma masası, birkaç mutfak kolisi ve mevsimlik giysi parça eşya taşıma kapsamında panelvanla gelir; görevli işe başlar, ev arar. Konut kesinleşince kalan eşya komple taşınır. İki ayrı sefer ile bekleme ve depolama arasındaki maliyet farkını teklifte yan yana gösteririz.

Ayrılışta yön genellikle Bursa değildir. Balıkesir tarafına tayin çıktıysa araç Dursunbey yoluyla, Kütahya ya da Eskişehir tarafına çıktıysa Harmancık üzerinden ilerleyebilir; şehirler arası nakliyat rotası buna göre çizilir. Nöbetli çalışan sağlık personelinde taşıma gününü nöbet ertesine değil, izin gününe koymak işi hızlandırır; odaları ve kalacak eşyayı gösterecek kişi yorgun olmamalıdır. Kısa süreli görev için gelenlere bir öneri: çift oluklu kolileri katlayıp kuru bir yerde saklayın. Birkaç yıl sonraki taşımada yeniden kullanılabilir, yalnızca nem almış koliyi kitap ve mutfak gibi ağır gruba ayırmayın.