Orhaneli evden eve nakliyat: dağ yolunda hava ve araç planıyla

İlçe merkezi, Bursa'dan bakınca Uludağ'ın arkasında kalan ve deniz seviyesinden yaklaşık 500 metre yüksekteki bir vadiye kurulmuştur. Merkezin konut dokusu Gazipaşa, Fevzipaşa, İsmetpaşa ve Karabekirpaşa mahalleleriyle Esentepe ve 300 Evler'de toplanır. Nüfusun en kalabalık olduğu mahalle Gazipaşa'dır ve merkezdeki taşıma işlerinin büyük kısmı bu mahallelerin kısa, düz sokaklarında geçer.

Merkezin dışındaki mahalleler iki grupta düşünülebilir. Birincisi maden ve enerjiyle yaşayan yerleşimler: Gümüşpınar, Dündar ve Altıntaş çevresinde linyit, Göynükbelen ve Topuk çevresinde krom yatakları bulunur; linyit hem yerel ısınmaya hem de Orhaneli'deki termik santrale gider. Bu mahallelerde taşıma talebi çoğunlukla işletmelerde görev değişikliğiyle gelen ya da ayrılan ailelerden gelir. Karıncalı ve Göynükbelen gibi kalabalık kırsal mahalleler de bu hatta yer alır.

İkinci grup ormanlık yamaçlardaki ve derin vadilerdeki mahallelerdir. Sadağı Kanyonu ve aynı mahalledeki kaplıca, Ağaçhisar yakınındaki sıcak su kaynakları bu kesimdedir. Çam, meşe, kayın ve göknar ormanları arasındaki bu yerleşimlerde evler dağınık, yollar daralarak kıvrılır. Dağgüney, Kusumlar ve Belenoluk gibi adreslerde kamyonun eve kadar gidip gidemeyeceğini haritadan değil, yerinden öğrenmek gerekir.

Bursa merkezinden Orhaneli'ye karayoluyla yaklaşık 58 km yol vardır. Yol, Nilüfer ile Osmangazi sınırından güneye çıkar, Bursa'nın içme suyunu sağlayan Doğancı Barajı'nın yanından geçer. Uzun yıllar dik ve virajlı baraj kret yolundan yapılan bu geçiş, tek tüplü Doğancı Tüneli ve bağlantı viyadüğü açıldıktan sonra kısaldı; kret yolu trafiğe kapandı. Kamyon için bu, en dar ve en eğimli kesimin ortadan kalkması demektir.

Tünelden sonra da yol dağ yoludur. Kapıkaya çevresi, yoğun yağışla birlikte buzlanmanın başladığı ve araçların zaman zaman mahsur kaldığı kesim olarak bilinir. Sabahın erken saatinde gölgede kalan virajlarda buz, öğlene doğru çözülür; aynı yol gün batımına doğru yeniden donmaya başlar. Ağır yüklü kamyonun bu kesimden gün ortasında geçmesini isteriz.

Ana yol kapandığında kullanılan alternatifler vardır. Yol çalışmaları sırasında kaymakamlığın duyurduğu güzergâhlardan biri Erenler ve Koçu mahallelerinden Nilüfer'in Çalı tarafına, diğeri Tuzaklı ve Hüseyinalan üzerinden Uludağ yoluna bağlanıyordu. Bu yollar binek araç için iş görür; yüklü kapalı kasa kamyon için ana yol kadar rahat değildir. Dolayısıyla ana yol kapalıysa "başka yoldan gideriz" diye yola çıkmak yerine tarihi kaydırmayı öneririz.

İlçenin güneyine inen yol Büyükorhan ve Harmancık'a, bir başka yol da Kütahya'nın Tavşanlı ilçesine bağlanır. Bu ikincisi şehirler arası işlerde önemlidir: Orhaneli'den Kütahya ya da Eskişehir yönüne taşınan bir yük, Bursa'ya geri inip Doğancı hattını ikinci kez geçmek zorunda kalmaz. Aynı hafta Büyükorhan ya da Keles yönünde başka bir iş varsa, seferleri Orhaneli üzerinden art arda planlayabiliriz.

Merkez mahallelerinde karşılaştığımız binaların çoğu üç-dört katlı apartmanlardır ve bir bölümünde asansör yoktur. Asansörlü olanlarda kabin çoğunlukla dar olduğundan üçlü koltuk, gardırop gövdesi ve buzdolabı merdivenden iner. Merkez sokakları düz ve kısa olduğundan araç çoğu binanın önüne yanaşır; bu da taşıma süresini Bursa'daki eşdeğer bir daireye göre kısaltır.

Kırsal mahallelerde yapı stoku daha eskidir. Taş temel üzerine kerpiç ya da ahşap karkaslı iki katlı evler, dar ve dik iç merdivenler, alçak kapı kasaları. Bu evlerde büyük mobilyanın içeri nasıl girdiği sorusunun cevabı çoğunlukla "sökülerek" olur; çıkarken de aynı yöntem gerekir. Kapı kasası ve merdiven basamakları için oluklu karton koruma kullanırız, çünkü eski ahşap basamak yüklü taşıma kayışının sürtünmesiyle kolay çizilir.

Maden ve enerji işletmelerinde çalışan ailelerin taşımalarında saat çoğu zaman vardiya düzenine göre belirlenir; boşaltma günü, evden birinin vardiyadan çıktığı saate göre ayarlanır. Çıkılan konut işletmeye ya da bir kuruma ait lojmansa, anahtar tesliminde ayrı bir tutanak ve daire kontrolü istenebilir; bunu taşıma tarihinden önce öğrenin.

Isınma düzeni de yapı stokunun parçasıdır. Kırsal evlerin çoğunda soba, merkezde kombili daireler bulunur. Taşınırken sobanın ve bacanın sökümü, kömürlüğün boşaltılması ve kalan yakıtın taşınıp taşınmayacağı keşifte konuşulmalıdır; kömür ya da odun, ev eşyasıyla aynı kasaya yüklenmez.

Kışın Orhaneli'ye tek bir tarih vererek taşıma planlamak, işi hava tahminine teslim etmek anlamına gelir. Bunun yerine teklif aşamasında bir asıl, bir de yedek tarih yazarız.

Asıl tarihten iki gün önce bölgenin hava tahminini ve Büyükşehir ile Karayolları'nın yol durumu duyurularını kontrol ederiz. Yoğun kar ya da buzlanma uyarısı varsa sizi arayıp yedek tarihe geçmeyi konuşuruz. Hava açık görünüyorsa ekip ve araç planı kesinleşir. Sefer sabahı sürücü, zincir ve lastik durumunu kontrol eder; Kapıkaya çevresini sabah erken saatte geçmemek için yükleme saatini buna göre ayarlarız.

Peki yedek tarih de tutmazsa? Burada iki seçenek var. Bursa'dan Orhaneli'ye taşınıyorsanız ve eski evin tahliye tarihi sabitse, eşyayı eski evden alıp depoya koyar, yol açıldığında teslim ederiz. Orhaneli'den Bursa'ya çıkıyorsanız genellikle yeni evin anahtarı elinizdedir ve beklemek yeni ev için sorun olmaz; bu durumda yalnızca tarihi kaydırırız. Hangi senaryonun geçerli olduğunu keşifte netleştirmek, kış taşımasının yarısını çözer.

Araç sınıfı seçiminde de dağ yolu hesaba girer. Büyük bir müstakil evin 60 m³'ü aşan yükünü Bursa içinde tek bir uzun kasa araçla taşımak mantıklıdır. Orhaneli hattında ise uzun aracın virajlardaki dönüş yarıçapı ve kırsal mahallelerin dar girişleri nedeniyle çoğu zaman 35–45 m³'lük iki kapalı kasa kamyon tercih ederiz. İki araç aynı saatte yola çıkar, biri geride kalırsa diğeri bekler; böylece teslim bölünmez ve ikinci bir sefere gerek kalmaz.

Küçük araçla aktarma, kırsal mahallelerde ve kanyon kesimindeki adreslerde ayrı bir plan konusudur. Kapalı kasa kamyon ana yolda ya da mahalle girişinde güvenli bir düzlükte bekler, eşya panelvan veya kamyonetle eve kadar gidip gelir. Her aktarma iki kez yükleme demek olduğundan kırılgan kalemler ilk turda, ağır mobilya son turda taşınır; araç içinde yük sabitleme kayışı her turda yeniden bağlanır.

Nisan sonundan ekim ortasına kadar Orhaneli yolu kamyon için rahattır ve plan tek tarihle yapılır. Bu dönemde dikkat edilecek şey başka: kırsal mahallelere çıkan orman yollarında karşıdan gelen tomruk kamyonu, traktör ya da maden aracı. İki ağır aracın yan yana geçemediği kesimlerde birinin geri geri uygun bir cebe çekilmesi gerekir. Sürücülerimiz bu yollarda yavaş ilerler ve keşifte yolun kaç yerde cep bıraktığını not ederiz.

Yaz aylarında Sadağı Kanyonu ve çevresi ziyaretçi alır; hafta sonları bu yöndeki dar yollarda binek araç trafiği artar ve kamyonun manevra alanı daralır. Bu yöndeki adreslerde taşımayı hafta içine koymayı öneririz. Sıcak havalarda uzun yolda ısınan kasadan korunması gereken kalemler de aracın kapı tarafına yüklenir, teslimde ilk bunlar indirilir.