Keles evden eve nakliyat: yüksek rakım ve kış yolunda güvenli sefer

Keles'te en alçak nokta Kocasu kıyısındaki Yazıbaşı çevresinde 500 metre dolayındadır; en yüksek nokta ise 2.052 metrelik Tepel Tepesi. Bu farkın taşıma planına etkisi basittir: aynı sabah Yazıbaşı'nda yağan yağmur, yamaçtaki bir mahallede kar olarak düşebilir. Adres sorulurken mahalle adının yanında "vadide mi, yamaçta mı" sorusunu da sorarız.

İlçe nüfusunun en kalabalık olduğu mahalleler Cuma ve Ertuğrulgazi'dir. Merkezin hemen güneydoğusunda, yaklaşık 4 km mesafede, 1.225 metre yükseklikteki Kocayayla uzanır. Bursa'nın bilinen mesire alanlarından biri olan bu geniş yayla, yaz hafta sonlarında ilçeye gelen trafiği belirgin biçimde artırır.

Merkez dışında yerleşim otuzu aşkın kırsal mahalleye dağılır. Baraklı, Sofular, Kıranışıklar, Epçeler ve Gelemiç görece kalabalık olanlardır. Belenören, Akçapınar ve Uzunöz arasındaki bölge ile Küçükkavacık ve Baraklı çevresi ilçenin en eski yerleşim alanları arasında sayılır. Bu mahallelerin çoğunda geçim hayvancılık, tarım ve orman ürünlerine dayanır; ev, ahır, samanlık ve odunluk aynı avluyu paylaşır. Taşınma talebi de buna uygun gelir: Bursa'ya yerleşen çocuklarının yanına giden yaşlı çiftler, emekli olup köyüne dönen aileler, kışı şehirde geçirmek için evin bir bölümünü boşaltanlar.

Bursa merkezinden Keles'e 60–65 km yol gidilir; kamyonla tek yön bir buçuk saate yakın süre ayırırız. Yol, Osmangazi'nin Uludağ eteğindeki kırsal mahallelerinin yakınından yükselerek dağın güney yamacına dolanır. Bu yüksek kesim, kışın kar küreme ve tuzlama çalışmalarının ilk yapıldığı yerlerden biridir; yoldan ayrılıp Soğukpınar gibi dağ mahallelerine inen bağlantılar ise kışın özellikle dikkat ister.

Kar yağışlı günlerde Bursa Büyükşehir Belediyesi ekipleri kırsal mahalle yollarını sırayla açar. Yoğun kar sonrası yayımlanan bir yol açma listesinde en çok mahalle yolu açılan ilçe Keles'ti; bu tablo ilçenin dağınık ve yüksek yerleşimini iyi özetler. Bunun taşıma açısından anlamı şu: ana yol açık olsa bile hedef mahalleye çıkan yolun sıraya girmiş olması mümkündür. Ana yolun durumuna bakıp "yol açık" demek Keles'te yeterli değildir; mahalleye çıkan son birkaç kilometreyi ayrıca teyit ederiz.

İlçenin güneydoğusundan Tavşanlı ve Domaniç ayrımına inen yol, Kütahya yönüne Bursa'ya dönmeden çıkış sağlar. Batıda ormanlar arasından geçen virajlı bir yol ilçeyi Orhaneli tarafına bağlar; bu yol binek araçla keyifli bir güzergâh olsa da yüklü kamyon için dar ve yavaş bir alternatiftir. Doğuda İnegöl, güneyde Harmancık ile komşudur; bu yönlerdeki taşımalarda rotayı yükün büyüklüğüne ve mevsime göre ayrıca belirleriz.

Merkezde iki-dört katlı apartmanlar ve müstakil evler bir arada bulunur; asansörlü bina azdır. Kırsal mahallelerde ise tipik yapı, kar yükünü taşımak için dik çatılı, iki katlı, alt katı ambar ya da kiler olarak kullanılan evdir. İç merdivenler dar ve dönüşlüdür; gardırop gövdesi ve iki kapılı buzdolabı çoğu zaman bu merdivenden bütün halde geçmez.

Kışın yapının kendisinden çok çevresi sorun olur. Avluda ve yol kenarında biriken kar yığınları, aracın yanaşabileceği alanı daraltır. Basamaklarda ve avlu girişinde buz vardır. Burada Bursa'daki bir apartmanda kullandığımız oluklu karton zemin koruması işe yaramaz, çünkü ıslanınca kayganlaşır. Bunun yerine taşıma güzergâhındaki buzu kum ya da tuzla açarız, basamaklara kaymaz örtü sereriz ve taşıma personelinin ağır yükü tek başına değil, en az iki kişiyle indirmesini sağlarız.

Merkezdeki üç-dört katlı binalarda dış cephe mobil asansörü zaman zaman gündeme gelir. Yazın bu kurulum 20–40 dakikalık rutin bir iştir. Kışın ise asansörü taşıyan aracın denge ayakları buzlu ya da karla örtülü zemine basamaz; ayakların altı kürenip sert zemine indirilmeden kurulum yapılmaz. Rüzgârlı ve yağışlı havada platformla yük çıkarmayı durdururuz. Bu nedenle kış taşımasında asansör planlanan binalarda merdiven ekibini de yedek olarak hazır tutarız.

• Taşımadan bir gün önce: Avlu kapısından eve kadar olan yolu kardan temizlemeniz işin yarım saatini kazandırır.
• Ahır ve samanlık eşyası: Taşınacak ev eşyasıyla aynı araca yüklenmez; gerekiyorsa ayrı sefer planlanır.
• Soba ve baca: Sökümü taşımadan önce, soba soğumuş halde yapılmalıdır. Sıcak sobayı kasaya yüklemeyiz.

Keles'e kışın taşıma planlarken tek bir gün değil, üç günlük bir pencere belirleriz. Pencerenin başlamasından beş gün önce uzun vadeli tahmine bakar, bir gün önce son kararı veririz.

Deneyim bize şunu gösteriyor: kar yağışının hemen ertesi günü, havanın açık olmasına rağmen taşıma için iyi bir gün değildir. Ana yol açılmış olsa da mahalle yolu sıradadır, gece düşen sıcaklıkla açılan yol buz tutar. Bu yüzden pencere içinde yağıştan sonraki ikinci ya da üçüncü açık günü seçmeye çalışırız. Tarihiniz esnekse bu yaklaşım hem güvenli hem de eşyanız için daha az riskli bir taşıma günü demektir. Esnek değilse, örneğin kira sözleşmesi belli bir günde bitiyorsa, eşyayı zamanında alıp yol açılana kadar bekletmek daha doğru olur.

Aktarma zinciri, kapalı kasa kamyonun köy yoluna girmediği her adreste kurulur. Kamyon, ana yol üzerinde kürenmiş ve düz bir cebe park eder. Panelvan ya da kamyonet evle kamyon arasında gidip gelir. Kışın gün ışığı dar olduğundan tur sayısını önceden hesaplarız: 8–12 m³'lük bir panelvanla 3+1 bir evin eşyası dört-beş turda taşınır, her tur adresin uzaklığına göre yarım saatle bir saat arasında sürer. Bu hesap tutmuyorsa ya ikinci küçük araç eklenir ya da iş iki güne bölünür; karanlıkta buzlu köy yolunda tur atmayız.

Her aktarmada yük iki kez el değiştirir. Numaralı koli listesi bu yüzden Keles'te daha da önemlidir: ambalaj ustası her koliyi numarasıyla kaydeder, kamyona geçen her tur sayılır, teslimde tutanak bu listeyle karşılaştırılarak imzalanır.

Keles'teki taşımaların bir bölümü evin tamamen boşaltılması değildir. Aile kışı Bursa'da geçirmek için ihtiyaç duyduğu eşyayı alır, geri kalanı evde bırakıp kapıyı kilitler. Bu işte taşıma ekibinin sorumluluğu araca giren eşyayla sınırlıdır; ama evi kışa hazırlamadan yola çıkmak, baharda dönüldüğünde taşınmayan eşyanın zarar görmesine yol açabilir. O yüzden keşifte şu soruları birlikte konuşuruz.

• Su tesisatı: Ana vana kapatılıp borulardaki su boşaltıldı mı? Donan boru, evde kalan halı ve mobilyayı ıslatır.
• Evde kalacak tekstil: Yatak, yorgan ve halılar nem almaması için naylonla kapatılmadan, yerden yükseltilip örtülmeli; kapalı naylon içinde nem hapsolur.
• Buzdolabı ve derin dondurucu: Evde kalacaksa boşaltılıp kapakları aralık bırakılmalı; taşınacaksa taşımadan en az 12 saat önce kapatılmalı.
• Hangi eşya gidiyor: Kışın şehirde gerekecek olanlar ile köyde kalacaklar keşif günü etiketlenir; taşıma günü ekip yalnız etiketli eşyayı yükler.

Bu ayrım yapılmazsa taşıma günü evde karar vermek uzar, gün ışığı biter ve aktarma turları karanlığa kalır. Etiketleme için renkli bant yeterlidir; biz de koli numaralarını bu renklere göre listeleriz.

Mart sonunda kar çekilince Keles'te taşıma sezonu açılmış sayılmaz. Eriyen karla orman yolları ve toprak avlular çamurlaşır; yüklü kamyonun avluya girmesi kışın buzdan daha zor olabilir. Nisanın ortasına kadar kırsal adreslerde aracı sert zeminde tutup eşyayı taşıma ekibiyle ya da küçük araçla getiririz.

Mayıstan itibaren yol ve zemin rahattır. Bu dönemin tek dikkat noktası Kocayayla trafiğidir. Yaz hafta sonlarında yaylaya çıkan binek araçlar Keles girişindeki yolu yavaşlatır, merkez çevresinde park alanını daraltır. Merkezdeki adreslerde yaz aylarında taşımayı hafta içine koymak, hem yolda hem de binanın önünde zaman kazandırır.